Wanneer het ego zich spiritueel kleedt

De mens verlangt naar waarheid, maar vaak slechts zolang die waarheid hem niet hoeft te breken.

We zoeken naar betekenis, richting en een antwoord op de vraag wie wij zijn. We lezen, vergelijken, mediteren, analyseren en verzamelen inzichten uit religie, filosofie en mystiek. We spreken over bewustzijn, verlichting, energie, manifestatie en het goddelijke in onszelf. We denken dat we dichter bij de waarheid komen, terwijl we soms alleen een verfijndere taal ontwikkelen om onszelf centraal te blijven stellen.

Het ego verdwijnt niet automatisch wanneer een mens spiritueel wordt. Het kan juist subtieler, intelligenter en moeilijker herkenbaar worden.

Het gewone ego wil gezien, gehoord en bewonderd worden. Het spirituele ego wil worden gezien als wakker, ontwikkeld, zuiver, uitverkoren of vrij van het ego. Het spreekt niet langer alleen over succes en status, maar over alignment, bewustzijn, roeping en innerlijk weten. Het leert zichzelf presenteren als iemand die boven de gewone verdeeldheid en onwetendheid is uitgestegen.

Maar zolang de mens zelf bepaalt wat waarheid is, blijft hij op de troon zitten.

De verleiding van zelfvergoddelijking

De oudste verleiding van de mens is niet simpelweg om slecht te zijn. Het is de belofte om als God te worden.

Niet ontvangen, maar toe-eigenen. Niet gehoorzamen, maar zelf bepalen. Niet leven vanuit de Schepper, maar het goddelijke in onszelf zoeken alsof wij de bron zijn.

Daarom is zelfvergoddelijking zo gevaarlijk. Zij presenteert zich niet als rebellie, maar als ontwaken. Niet als hoogmoed, maar als zelfrealisatie. Niet als afstand van God, maar als de ontdekking dat wij Hem eigenlijk zelf zijn.

De mens wordt dan niet langer gezien als schepsel dat leven ontvangt, maar als een verborgen goddelijk wezen dat slechts hoeft te beseffen wie hij werkelijk is. Christus wordt vervolgens gereduceerd tot een bewustzijnstoestand, een initiatie of een voorbeeld van het niveau dat ieder mens kan bereiken.

Maar Jezus Christus is geen spiritueel niveau.

Hij is niet het bewijs van wat de mens op eigen kracht kan worden. Hij is de openbaring van God aan de mens.

Christus is geen idool

Een idool is iets wat de mens zelf verheft. Een beeld, persoon of ideaal waaraan wij macht en betekenis toekennen.

Christus is binnen het christelijke geloof precies het tegenovergestelde. Hij is niet door de mens verheven tot God. Hij is God die zich tot de mens heeft vernederd.

Hij is de Logos, het Woord door wie alles is geworden. De waarheid komt daarom niet voort uit ons bewustzijn. Zij bestond vóór ons. Zij staat boven ons, boven onze verlangens en boven de gehele schepping.

De eerste christenen beleden Jezus al als Heer toen daar geen rijkdom, macht of maatschappelijk voordeel tegenover stond. Hun geloof bracht hun uitsluiting, vervolging en voor velen de dood. Het christendom ontstond niet aan de tafel van een keizer, maar in een kwetsbare gemeenschap die weigerde Christus te verloochenen.

Jezus werd niet gevolgd omdat Hij succes beloofde. Hij werd gevolgd omdat zij geloofden dat Hij werkelijk was wie Hij zei dat Hij was.

Waarheid is niet wat werkt

Een overtuiging kan je rust geven en toch onwaar zijn.

Een leer kan je succes brengen en toch misleidend zijn.

Een levenshouding kan je helpen om doelen te bereiken en toch je ego voeden.

Wij hebben waarheid steeds meer verward met persoonlijke werking. Wanneer iets ons zingeving geeft, ons sterker maakt of ons brengt waarover wij droomden, nemen wij aan dat het daarom waar moet zijn.

Maar succes is geen bewijs van waarheid.

De geschiedenis staat vol mensen die alles kregen waar zij naar verlangden en onderweg hun geweten, hun principes en uiteindelijk zichzelf verloren. Rijkdom, invloed en erkenning kunnen een zegen zijn, maar ook een verleiding. Wat ons verheft in de ogen van de wereld, kan ons innerlijk steeds verder uithollen.

Waarheid is niet wat onze verlangens bevestigt.

Waarheid blijft waar wanneer zij ons tegenspreekt, begrenst, ontmaskert en iets van ons vraagt. Zij is niet afhankelijk van ons geluk, onze ervaring of onze instemming.

De vraag is daarom niet alleen: wat heeft deze overtuiging mij gebracht?

De diepere vraag is: wat heeft zij van mij gemaakt?

Het spirituele ego

Het spirituele ego is misschien wel het gevaarlijkste ego, omdat het niet langer spreekt in de taal van trots, maar in de taal van licht.

Het zegt dat het niets hoeft te bewijzen, maar wil wel worden gezien als iemand die niets hoeft te bewijzen.

Het zegt dat het geen bevestiging zoekt, maar publiceert voortdurend zijn eigen innerlijke rust, kracht en bewustzijn.

Het zegt boven oordeel te staan, maar deelt de mensheid in tussen hen die wakker zijn en hen die het nog niet begrijpen.

Het zegt het ego te hebben overstegen, terwijl het een volledige identiteit heeft opgebouwd rond spirituele ontwikkeling.

Dit betekent niet dat iedere zoektocht naar bewustzijn verkeerd is. Ook binnen het christendom bestaan contemplatie, innerlijke vernieuwing, mystiek en diepe gemeenschap met God. Christus hervormt ons werkelijk. De Heilige Geest woont in ons. Wij worden opgenomen in het lichaam van Christus en mogen delen in zijn leven.

Maar deelhebben aan Christus is niet hetzelfde als zelf Christus worden.

Wij zijn leden van zijn lichaam, maar niet het hoofd. Wij ontvangen zijn leven, maar zijn niet de bron. Wij worden aan Hem gelijkvormig door genade, niet door zelfrealisatie.

Het verschil is niet klein. Het bepaalt wie uiteindelijk op de troon zit.

Eén lichaam onder de hoogste orde

Zelfs met ons beperkte morele besef, onze verdeeldheid en onze gebrokenheid is de mensheid in staat geweest om door gemeenschap en orde iets op te bouwen.

Wij hebben woningen, wegen, riolering, elektriciteit, gezondheidszorg en maatschappelijke structuren. Geen van deze zaken bestaat uitsluitend door individuele zelfrealisatie. Zij bestaan doordat mensen samenwerken, verantwoordelijkheid dragen en zich onderwerpen aan regels die groter zijn dan hun persoonlijke verlangen.

Hoe gebrekkig die orde ook is, zij laat iets zien.

De mens bloeit niet wanneer iedereen volledig zijn eigen waarheid bepaalt. De mens bloeit wanneer vrijheid wordt verbonden aan verantwoordelijkheid en het individu deel wordt van een groter geheel.

Stel je dan voor wat één lichaam in Christus betekent.

Geen gemeenschap die voortdurend wordt verscheurd door ego, macht, angst en begeerte, maar een eeuwige orde waarin God werkelijk centraal staat. Geen eenheid die individualiteit vernietigt, maar een gemeenschap waarin ieder mens zijn juiste plaats ontvangt. Geen onderwerping aan willekeur, maar aan volmaakte waarheid, rechtvaardigheid en liefde.

Eeuwig leven is dan niet slechts eindeloos voortbestaan. Het is volledige verzoening met onze Schepper. Het is bestaan zonder vervreemding, zonder leugen en zonder de voortdurende strijd om zelf op de troon te zitten.

Van zelfrealisatie naar overgave

Het christendom roept de mens niet op om zichzelf te haten of uit te wissen.

Het roept hem op om zichzelf niet langer als hoogste autoriteit te behandelen.

Het zelf wordt niet vernietigd, maar hersteld. De mens verliest zijn identiteit niet in Christus. Hij ontvangt haar juist terug, bevrijd van de noodzaak om zichzelf voortdurend te bewijzen, te verheffen en opnieuw uit te vinden.

Daarom volg ik Christus niet omdat Hij mij alles geeft waarover ik droom.

Ik volg Hem niet omdat geloof mij succes, status of een comfortabel leven garandeert.

Ik volg Hem omdat ik geloof dat Hij de waarheid is.

Zelfs wanneer de waarheid mij niets zou opleveren, zou zij nog steeds waarheid zijn. Zelfs wanneer gehoorzaamheid mij iets kost, blijft God waardig. Zelfs zonder beloning verdient de waarheid overgave.

Maar juist daar openbaart zich de genade.

Wanneer de mens zichzelf niet langer probeert te vergoddelijken, wordt hij opgenomen in het leven van God. Niet als god uit zichzelf, maar als kind door genade. Niet als bron van licht, maar als iemand die het licht ontvangt. Niet als schepper van waarheid, maar als getuige ervan.

De werkelijke innerlijke kruistocht is daarom niet de zoektocht naar het goddelijke zelf.

Het is de strijd om het zelf van de troon te laten gaan.

Niet mijn waarheid.

Niet mijn manifestatie.

Niet mijn bewustzijn als hoogste maatstaf.

Maar Christus.

De Logos.

De waarheid die aan mij voorafgaat, mij doorziet, mij breekt, mij hervormt en mij uiteindelijk terugbrengt tot God.